Denne kommentaren sto på trykk i Klassekampen 10.03.03.

Porno er noko vi diskuterer medan det verkelege livet går forbi.

Måndag for to veker sidan intervjua eg Kjetil Rolness i høve pornoboka hans. Det skulle eg visst ikkje ha gjort. Eg har nemleg ikkje forstått at porno er viktig, særs viktig. Å Herregud kor viktig det er. Eg har fått ei pøl av e-post, aggressive telefonar og open kjeft. Med det har eg makta noko så utruleg som å sameine pornotilhengjarane og pornomotstandarane. Her er nokre få utdrag. Feministane fyrst: «Forstår du ikke at porno er ekstremt kvinneundertrykkende, Jon? Rolness er en idiot og det er du også», «Porno er verdens fjerde største industri, men det gir du blanke i»,«Du er en skam for avisa du jobber i» osv.

Så Rolness-falanksen: «Du er alltid vært en fjøsnisse, Jon, og det kommer du alltid til å være.» «Du prøver å skrive like godt som Kjetil, men du når ham ikke til knærne.» «Her kom endelig en seriøs bok om porno, men det er du for dum til å forstå.» «Jeg har bare en ting å si, du er en jævla bonde, Hustad.» (Denne siste sette eg i grunnen mest pris på, vedkomande omtalte meg i det minste med etternamn.)

Det er nesten som eg har lyst til gratulere meg sjølv for godt arbeid som den store sameinar. Men det kan eg ikkje, for eg har ikkje gjort heimeleksa mi. I intervjuet mitt med Rolness «snakkes det bokstavelig i blinde.» Underteikna manglar nemleg «fagkunnskap» om porno og har «kanskje ikke engang interesse for saken», skriv professor Barbara Gentikow i eit innlegg mot Klassekampen og meg måndag den 3. mars. Eg har med andre ord synda. Difor får eg krype til pornokrossen og vedkjenne:

Du har heilt rett, Gentikow. Porno interesserer meg ikkje.

Men fyrst litt om lanseringsjournalistikk og forlagsarbeid. Det kan kanskje vere opplysande, for bøker har ulike krinslaup. Når forlaga har ei seriøs fagbok å selje, sender dei denne til avisene to-tre veker før ho vert lansert. Dette for at journalistane skal få høve til å gjere forarbeid, lese boka grundig og tenkje ut problemstillingar. Bodskapen er enkel: Vi sender deg ei seriøs bok for at du skal få arbeide seriøst med ho.

Slik er det ikkje når forlaga trur dei har ein bestseljar for dei breie lag. Då kastar dei alle faglege krav på Grønnmo og knytt att posen. Eit eklatant døme i så måte er boka Sex, løgn og videofilm. Et usladdet oppgjør med myten om porno. Det er mogleg oppgjeret med porno er usladda, men boka var i høgst grad sladda for andre enn dei som kunne bidra til stor auke i salet, og i den kategorien kom ikkje Klassekampen. Vi fekk to dagar på å lese boka, ein laurdag og ein sundag.

Då boka låg i posthylla vår fredag den 22. februar, hadde lanseringsarbeidet pågått lenge, og signala om at vi skulle ta boka seriøst, ikkje særs sterke. Sagt på ein annan måte: Vi forstod i det minste at dette ikkje skulle vere eit uhilda pro et contra-oppgjer med pornomytene. Det sytte Rolness sjølv for. I Samtiden nummer 1-2003 har Rolness eit underhaldande intervju med sentrale kvinneleg aktørar i den amerikanske pornoindustrien. Det er ein Rolness med agenda vi møter der.

Kultursosiologen, utstyrt med ein bandopptakar, halsar etter pornobabes og ber dei fortelje han det han vil høyre. Det er formeleg som vi høyrer den tungpusta engelsken: «Say that this is good clean fun, say that this is cool». Ikkje eit kritisk spørsmål, ikkje ei tung problemstilling. Berre dette eine: «Stadfest for meg at porno er gøy, slik at eg slepp å ha dårleg samvit.» Men artig og velskrive (her hadde det kanskje passa betre med bokmål: «velskrevet»), det var intervjuet.

Så var turen komen til Magasinet og Dagbladet, alle lanseringskanalars mor. Dei måtte sjølvsagt få det fyrste og eksklusive intervjuet med Rolness. Difor fekk dei òg boka lenge før vi andre fekk ho. Kvifor det? Enkelt, ingen oppslag eller intervju i Magasinet dersom andre fekk høve til å omtale boka fyrst.

Pornologen
– Alle voksne burde leie seg ein pornofilm, mener Kjetil Rolness. Nå utfordrer han porno-moralistene med boka "Sex, løgn og videofilm".

Kjenner vi Rolness rett, var han truleg med på å lage den forsida. Intervjuet gjekk også bra. Dagbladets Hege Duckert fungerte som mikrofonstativ for Rolness. Ingenting vondt, ingenting vanskeleg, berre good clean porn fun.

Så på måndag møtte underteikna Rolness. No skulle det heile plutseleg vere seriøst, så seriøst at forlaget hadde lete meg få ei heil frihelg til å lese over 400 sider med dørgande keisam polemikk mot desse dumme pornomoralistane. For å vere ærleg, eg gadd ikkje. Porno interesser meg ikkje. Eg tok på meg rolla som representanten for «den stille majoritet», vi som finn det heile nokså marginalt. Eg let Rolness seie det han ville seie, så sa eg det eg hadde å seie. Han overtydde ikkje meg om at han hadde skrive ei viktig bok. Dette kom fram i samtalen oss to imellom. Det stod Rolness fritt å avbryte intervjuet. Det gjorde han ikkje.

Porno er marginalt, men god kommers, noko vi snakkar om medan det verkelege livet går forbi. Og eit totalt ufarleg prosjekt for Rolness å involvere seg i. Vossaguten – ja då, han er fødd på Voss sjukehus – er såpass intelligent at han veit dette. Men ler heile vegen til banken, det gjer han. No er boka vorten «Månedens bok» i Bokklubben Dagens Bøker. I medlemsbladet melder professor Barbara Gentikow boka. Så vidt eg kjenner til, har det aldri vore eit negative melding av «Månedens bok» i medlemsbladet til Dagens Bøker, til det er føringane for sterke. Dette veit Gentikow, likevel gjer ho det. Ja, så langt går ho at ho meldar boka for oss også. Dobbelbetaling skulle ho ha hatt.

Var det nokon som snakka om nyttig idiot? Ja, eg.